همين ايقلمش ( ايغلمش ) ما نحن فيه . و نام اين ايقلمش در ص 201 از همان كتاب يعنى آثار البلاد قزوينى در عنوان « الموت » به صورت ايقلمس [ - ايقلمش ] كه اقرب به واقع است از ايلقلمش يعنى فقط نقاط ياء و شين از آن ساقط است چاپ شده و نصّه : « فقتلوا [ اى قتل اتباع الحسن ابن الصّبّاح ] جمعا من العظماء على يد الفدائيّة منهم الخليفة المسترشد و نظام الملك و بكتمر صاحب ارمن و اقلمس صاحب العراق فخاف منهم ملوك جميع الأطراف « 1 » » . و امّا اينكه گفتيم كه قتل اغلمش در « اوايل » 614 بوده از آنجاست كه لشكركشى خوارزمشاه به عراق ( كه چنان كه گفتيم بعد از قتل اغلمش و تا درجه‌اى مسبّب از همان واقعه بوده ) و ساير وقايع متفرّعه بر آن از استيلاء خوارزمشاه بر رىّ و ساوه و قزوين و زنجان و ابهر و همدان و قم و كاشان و اصفهان و سپس حركت او به جانب بغداد و مراجعت او از كريوهء اسدآباد به واسطهء هجوم سرما و برف و تلف شدن بسيارى از مردم و چهارپاى و سپس معاودت او به خراسان جميع اين وقايع كه بالطّبع مدّتى طول كشيده بوده به تصريح مورّخين همه در سنهء 614 وقوع يافته « 2 » پس قتل اغلمش كه قبل از همهء اين وقايع ولى در خود همان سال روى داده قطعا در اوايل آن سال خواهد بود نه در اواسط يا اواخر آن . - و ديگر آنكه قتل صاحب ترجمه به تصريح نسوى در وقتى بوده كه وى به استقبال حجّاج كه از مكّهء معظّمه مراجعت مىكرده‌اند بيرون رفته بوده : « و ركب يلتقى الحجّاج منصرفهم من حجّ بيت اللّه الحرام فقفزوا عليه فى زىّ الحاجّ » ( نسوى ص 13 ) و معلوم است كه مراجعت حجّاج بلادى امثال عراق و نحوه به اوطان خود عموما در ماه‌هاى اوايل سال بعد از سال حج صورت مىگيرد نه در اواسط يا اواخر آن . و مخفى نماناد كه نام اين اغلمش صاحب ترجمه در يكى از حكايات معروف گلستان نيز بر سبيل استطراد آمده و آن عبارت است از حكايت پنجم از باب اوّل كه بدين نحو شروع مىشود : « حكايت سرهنگ‌زاده‌اى را بر در سراى اغلمش ديدم كه عقل و كياستى و فهم و فراستى زايد الوصف داشت . هم از عهد خردى آثار بزرگى از ناصيهء او پيدا ، بالاى سرش ز هوشمندى مىتافت ستارهء بلندى الخ » . و از اين حكايت معلوم مىشود كه سعدى در يكى از سنوات 611 - 614 كه مدّت حكومت اغلمش است در عراق عجم

--> ( 1 ) - ايضا ، ص 201 . ( 2 ) - و حتّى بعد از همهء اين وقايع باز يكى دو ماه از آخر همين سال باقى مانده بود كه خوارزمشاه به نيشابور معاودت نمود در ماه ذىالقعده سنهء 614 ( ابن الأثير در حوادث همين سال ج 12 : 146 ) .